Εκτύπωση

Αξιοθέατα Φυσιολατρικού Ενδιαφέροντος

 

1. ΦΑΡΑΓΓΙ ΒΟΥΡΑΪΚΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ

Ο Βουραϊκός ποταμός πηγάζει ανάμεσα στις ανατολικές προεκτάσεις του Ερύμανθου και δυτικές του Χελμού και ρέει με βόρεια κατεύθυνση στα δυτικά του νόμου Αχαΐας. Διασχίζει ένα απόκρημνο φαράγγι μέσα στο οποίο κινείται ο οδοντωτός σιδηρόδρομος που συνδέει τα Καλάβρυτα με το Διακοπτό.

Το φαράγγι βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της Πελοποννήσου, μεταξύ του Όρους Χελμού και των ανατολικών προεκτάσεων του Παναχαϊκού. Έχει συνολικό μήκος 15km και καταλαμβάνει τμήματα των επαρχιών Αιγιαλείας και Καλαβρύτων.

Το όνομα του φαραγγιού μνημονεύει τη Βούρα, σημαντική πόλη της αρχαιότητας που πρωτοστάτησε στην ίδρυση της Αχαϊκής Συμπολιτείας, από όπουπήρε το όνομά του ο Βουραϊκός, που οι αρχαίοι τον έλεγαν Ερασίνο.. Η θέση της αρχαίας πόλης Βούρα τοποθετείται στο χωριό Κάστρο, κοντά στο Άνω Διακοπτό, όπου υπάρχουν κάποια αρχαία λείψανα. Ο μύθος θέλει τον Ηρακλή να τραβά μια μαχαιριά με το σπαθί του στη θέση «Πόρτες»κόβοντας στα δύο το βράχο που του έκλεινε το πέρασμα για να φτάσει κατ’ άλλους στονΕυρυσθέα, κατ’ άλλους στην αγαπημένη του Βούρα την κόρη της Ελίκης.

Το πιο αξιομνημόνευτο στοιχείο του φαραγγιού είναι το μικρό τρενάκι που το διασχίζει απ’ άκρη σ’ άκρη. Η κατασκευή του οδοντωτού σιδηροδρόμου μέσα στο φαράγγι και πλάι στο Βουραϊκό ποταμό, ξεκίνησε να κατασκευάζεται από την Κυβέρνηση Χαρίλαου Τρικούπη που ξεκίνησε το 1889 στο πλαίσιο του μεγαλεπήβολου σχεδίου σιδηροδρομικής σύνδεσης όλης της Ελλάδας και εγκαινιάστηκε το 1896. Αποτελεί το μοναδικό στην Ελλάδα οδοντωτό σιδηρόδρομο και το στενότερο οδοντωτό της Ευρώπης με άνοιγμα σιδηροτροχιών μόλις 75 εκατοστά. Η πρώτη μηχανή ήταν ατμοκίνητη και σε κάθε στάση υπήρχαν υδατόπυργοι για την αναπλήρωση του νερού.Ο σιδηρόδρομος διασχίζει το Φαράγγι του Βουραϊκού περνώντας σε μεγάλο μήκος του από σήραγγες και γέφυρες, καλύπτοντας συνολικά απόσταση 22 χιλιομέτρων. Σήμερα χρησιμοποιείται κυρίως για τουριστική περιήγηση σε μία από τις ομορφότερες και εντυπωσιακότερες διαδρομές της Ελλάδας.

Δίπλα από τις γραμμές του τρένου υπάρχει μονοπάτι που παλιότερα χρησιμοποιούνταν από τους κατοίκους της περιοχής. Σήμερα η ίδια χάραξη έχει σηματοδοτηθεί με σύμβολα του Ευρωπαϊκού Μονοπατιού Ε4 που χρησιμοποιείται από πεζοπόρους Έλληνες και ξένους πεζοπόρους. Η διαδρομή για το κατέβασμα απαιτεί περίπου 6 ώρες και για το ανέβασμα περίπου 7 με 8 ώρες.

Κάθε χρόνο τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου διοργανώνεται από το Σύλλογο Ορειβασίας και Χιονοδρομίας Καλαβρύτων, το Πανελλήνιο Πέρασμα με τη συμμετοχή εκατοντάδων ορειβατών και πεζοπόρων.


2. ΣΠΗΛΑΙΟ ΛΙΜΝΩΝ ΚΑΣΤΡΙΩΝ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ

Το Σπήλαιο Λιμνών, που παλαιότερα ονομαζόταν Τρουπίσιο, βρίσκεται σευψόμετρο 827 μέτρων και απέχει 17 χιλιόμετρα από τα Καλάβρυτα και 9 χλμ. από την Κλειτορία. Το σπήλαιο χωρίζεται σε τέσσερα τμήματα και η είσοδός του βρίσκεται 83 μ. χαμηλότερα από το ψηλότερο επίπεδο του σπηλαίου. Η φυσική είσοδος είναι ευρύχωρη (3,50 μ. ύψος και 6,50 μ. πλάτος) και εντυπωσιακή. Οι 13 αλλεπάλληλες κλιμακωτές λίμνες στο εσωτερικό του σπηλαίου αποτελούν μοναδικό γεωλογικό φαινόμενο. Το αξιοποιημένο μήκος του σπηλαίου ανέρχεται,προς το παρόν, σε 500 μ. ενώ το συνολικό μήκος του είναι 1.980 μ. Ο επισκέπτης μπαίνει στο σπήλαιο από τεχνητή σήραγγα και η διάβαση των λιμνών γίνεται από υπερυψωμένες τεχνητές γέφυρες. Οι λαβυρινθώδεις διάδρομοι , οι μυστηριώδεις στοές, οι υπέροχοι σταλακτίτες, αλλά κυρίως οι αλλεπάλληλες κλιμακωτές σε τρεις ορόφους λίμνες το καθιστούν μοναδικό στον κόσμο.


3. ΎΔΑΤΑ ΣΤΥΓΟΣ

Τα ύδατα της Στυγός συνδέθηκαν με θεολογικές και φιλοσοφικές ιδέες, όπως αυτές από τα Ελευσίνια Μυστήρια και τις Ορφικοπυθαγορικές δοξασίες για την μετενσάρκωση.

Στα ύδατα της Στύγας ορκίζονταν όλοι οι θεοί, ακόμη και ο Ήλιος. Ήταν ο πιο μεγάλος όρκος των θεών και στα νερό της οι θεοί έκαναν την ποινή τους, όταν ήταν τιμωρημένοι. Το όνομα της προκαλούσε φόβο σε θεούς και ανθρώπους. Έλεγαν πως κανένα ζωντανό ον δεν επρόκειτο να ζήσει εάν έπινε από το νερό αυτό.

Ο Αχιλλέας ήταν άτρωτος, όπως ξέρουμε, καθώς η Θέτιδα η μητέρα του, μόλις γεννήθηκε, τον βούτηξε στα νερά της Στύγας για να τον κάνει αθάνατο. Ο αστράγαλος όμως του παιδιού έμεινε άβρεχτος. Εκεί, θα βρει την ευκαιρία και θα τον χτυπήσει, αργότερο στον κάμπο της Τροίας, ο Πάρις με το βέλος του… και θα τον σκοτώσει….

Η ανάβαση γίνεται από το χωριό Περιστέρα (ή Σόλος).


4. ΠΛΑΝΗΤΕΡΟ (ΠΗΓΕΣ ΑΡΟΑΝΙΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ)

Κοντά στο χωριό Πλανητέρο μέσα σε πλατανόδασος πηγάζει ο Αροάνιος ποταμός. Σχηματίζεται στην περιοχή των χωριών Πλανητέρο και Άρμπουνα από νερά της λεκάνης του Φενεού που φθάνουν εδώ από καταβόθρες. Ενισχύεται από τα μικρότερα ρέματα Λαγκάδα και Χαλίκι και ρέει με νότια κατεύθυνση ώσπου να συναντηθεί με το Λάδωνα ποταμό. Το μήκος του είναι περίπου 10 χιλιόμετρα.

 

5. ΚΑΤΑΡΡΑΚΤΕΣ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ ΣΤΗΝ ΆΝΩ ΒΛΑΣΙΑ

Ακολουθώντας τον δρόμο εξόδου από το δημοτικό διαμέρισμα της Άνω Βλασίας, στη διαδρομή προς το Λεχούρι, όσοι επιθυμούν μπορούν να κάνουν μία μικρή παράκαμψη και διανύοντας περίπου ένα χιλιόμετρο χωματόδρομου. Περίπου 70 σκαλιά από την επιφάνεια, οδηγούν στους καταρράκτες, με θερμοκρασία πολύ μικρότερη από εκείνη της ήδη δροσισμμένης οροσειράς του Ερυμάνθου.Νερά από διάφορες κατευθύνσεις σμίγουν πάνω από μια σπηλιά τρυπημένη στην οροφή, πέφτουν με ορμή μέσα σε μια σκοτεινή λίμνη και συνεχίζουν για να ενωθούν με το Σελινούντα.


6. ΛΙΜΝΗ ΤΣΙΒΛΟΥ

Η λίμνη του Τσιβλούβρίσκεται στον Δήμο Αιγιαλείας του Νομού Αχαΐας. Είναι μια μικρή ορεινή λίμνη που είναι συνδεδεμένη με εξαιρετικά βίαια γεωλογικά φαινόμενα που συνέβησαν το 1913 και 1914. Στη μεγάλη κατολίσθηση, το 1913, τεράστιοι όγκοι χωμάτων κάλυψαν την κοίτη του ποταμού Κράθη και του παραπόταμού του αφανίζοντας το γραφικό χωριό της Συλίβαινας, καταπλακώνοντας ένα μέρος από το γειτονικό οικισμό του Τσιβλού. Η λίμνη δημιουργήθηκε από τα νερά που συγκεντρώθηκαν πίσω από τους όγκους χωμάτων και αποτελεί ίσως τη νεώτερη φυσική λίμνη της Ευρώπης. Το όνομα στη λίμνη το έδωσε ο οικισμός του Τσιβλού, που μέρος του θάφτηκε κάτω από τα νερά της. Η λεκάνη απορροής της βρίσκεται σε υψόμετρο 720 μέτρων, έχει επιφάνεια μικρότερη από 200 στρέμματα και ακτογραμμή 1800μ. Το βαθύτερο σημείο της είναι περίπου στα 75 μέτρα. Η έκτασή της αυξομειώνεται συνεχώς, καθώς η στάθμη της ανεβοκατεβαίνει ανάλογα με την εποχή και το ύψος των βροχοπτώσεων κάθε χρονιά. Δέχεται νερά από τους χειμάρους που κατεβαίνουν από το Χελμό κυρίως την άνοιξη ή με το λιώσιμο του χιονιού.

Η λίμνη Τσιβλού ανήκει στους 29 γεωλογικούς σχηματισμούς ιδιαίτερης αξίας (γεώτοποι) στο Γεωπάρκο. Η οικολογική αξία της περιοχή όσο αφορά το χλωριδικό πλούτο και την ιχθυοπανιδα που φιλοξενεί είναι πολύ σημαντική. Γύρω από την λίμνη κυριαρχούν τα κωνοφόρα (ελάτη, μαυρηπεύκη και χαλέπιοπεύκη). Στη λίμνη ζουν πέντε είδη ψαριών (κυπρίνοι, πέστροφες και κουνουπόψαρα, τα οποία έχουν εισαχθεί, ο κέφαλος του γλυκού νερού και η ντάσκα).

Οι όχθες τις είναι ιδανικές για πεζοπορία και βόλτα, αλλά και για ποδήλατο, ενώ ορισμένοι επιλέγουν τη λίμνη και για κωπηλασία ή κολυμπούν στα δροσερά νερά της, κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Η διαδρομή περιμετρικά της λίμνης είναι πολύ ευχάριστη και μπορεί να γίνει σε λιγότερο από δύο ώρες.

 

7. ΛΙΜΝΗ ΔΟΞΑ

Η λίμνη Δόξα είναι μία τεχνητή λίμνη, η οποία βρίσκεται σε υψόμετρο 900 μέτρων πάνω από την πεδιάδα του Φενεού, ανάμεσα στα βουνά Ζήρεια και Χελμός, καλύπτει έκταση 480 στρεμμάτων και το βάθος της φτάνει τα 35 μέτρα. Το όνομα της λίμνης προέρχεται από τον χείμαρρο Δόξα που ρέει στην περιοχή. Οι ποταμοί Δόξας και Όλβιος μετέφεραν τα νερά τους στη λίμνη του Φενεού. Κατά τη μυθολογία, η συγκεκριμένη περιοχή ήταν του Ποσειδώνα, ο οποίος θύμωνε και προκαλούσε τις πλημμύρες της λίμνης. Η κατασκευή του φράγματος ξεκίνησε το 1994, ολοκληρώθηκε το 1996 με σκοπό την κάλυψη των αρδευτικών αναγκών της κοιλάδας του Φενεού.

Η λίμνη βρίσκεται ανάμεσα σε ψηλές χιονισμένες κορφές και μαζί με τα πυκνά δάση της περιοχής αποτελεί έναν μοναδικό ορεινό υγρότοπο. Στο κέντρο της λίμνης υπάρχει μια χερσόνησος που στο τέλος της καταλήγει στο γραφικό εκκλησάκι του Αγίου Φανουρίου(ή Παλαιομονάστηρο, κτίσμα του 14ου αιώνα που εγκαταλείφθηκε τον 17ο αιώνα από μια πλημμύρα της περιοχής). Το εκκλησάκι πανηγυρίζει στις 27 Αυγούστου, μέρα ονομαστικής εορτής του Αγίου, καθώς και τη μέρα εορτασμού των Φώτων, όπου γίνεται καθαγιασμός των υδάτων της λίμνης.

Από τη λίμνη ξεκινάει και ένα από τα ομορφότερα μονοπάτια της Πελοποννήσου που φτάνει μέχρι την κορυφή της Ντουρντουβάνας στα 2.109 μέτρα που αποτελεί την ανατολική απόληξη του Χελμού. Η ύπαρξη σπάνιας χλωρίδας και πανίδας προσδίδουν μεγάλη οικολογική αξία στην περιοχή. Η λίμνη βρίσκεται εντός της Ζώνη Ειδικής Προστασίας (Ζ.Ε.Π.) της ορνιθοπανίδας με τίτλο «Όρος Χελμός (Αροάνια) - Φαράγγι Βουραϊκού και περιοχή Καλαβρύτων» (GR2320013) σύμφωνα με την Οδηγία 79/409/ ΕΟΚ και εντός της Ειδικής Ζώνης Διατήρησης με τίτλο «Όρος Χελμός και τα Ύδατα της Στυγός (GR2320002)» σύμφωνα με την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ. Γύρω από τη λίμνη αναπτύσσεται ένα δάσος κεφαλληνιακής ελάτης και μαυρόπευκων που σε πολλά σημεία ενώνεται με μεικτά δάση βελανιδιών, καστανιών, φτελιών και κοκκορεβυθιών. Η λίμνη διατηρεί πλούσια ορνιθοπανίδα, καθώς την επισκέπτονται πολλά υδρόβια και παρυδάτια πουλιά. Αποτελεί πολύ σημαντικό τόπο διατροφής και για τα αρπακτικά πουλιά που φωλιάζουν στα γύρω δάση, τόπο διαχείμασης και ενδιάμεσο σταθμό για τα μεταναστευτικά είδη.

 

8. ΒΡΑΧΟΣ ΕΒΡΟΣΤΙΝΑΣ

Το όρος Εβροστίνα είναι το φυσικό όριο που χωρίζει τους νομούς Κορινθίας και Αχαΐας. Ορθώνεται δυτικά , νοτιοδυτικά του Δερβενίου με υψόμετρο 1208 μ. Μαζί με το Μαύρο Όρος ( Μαυριόρος κοινά, 1757 μ. υψόμετρο) , που είναι οι προς βορά παραφυάδες του όρους Κυλλήνη ( Ζήρια) , ήσαν γνωστά κατά την αρχαιότητα ως Χελυδόρεα όρη .

Ο βράχος αυτός είναι του όρους Εβροστίνα που χωρίζει τους Νομούς Αχαΐας και Κορινθίας. Κάτω από το βράχο «περνάει» η υδροδότηση της αρχαίας πόλης της Αιγείρας, που τα ίχνη της καθώς και το θέατρο της βρίσκονται στο Παλιόκαστρο, λόφο που βρίσκεται 5 χλμ. δυτικά από το Δερβένι. Το ύψος του είναι πάνω από 500μ. και το τελικό υψόμετρό του διαμορφώνεται στα 950 - 1000. Στην κορυφή της Εβροστίνας σε ύψος 1208 υπάρχει επίπεδο οροπέδιο 5000 στρ. όπου έβοσκαν αιγοπρόβατα. Παλαιότερα υπήρχε δάσος το οποίο κάηκε το 2000.


9. ΔΑΣΟΣ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ- ΖΑΡΟΥΧΛΑΣ

Το δάσος αυτό είναι ενοποιημένο με το δάσος της Ζαρούχλας και είναι το μεγαλύτερο του Νομού Αχαΐας, με μαύρη πεύκη, έλατα και καστανιές. Το δάσος ξεκινά από τη Σελιάνα και απλώνεται έως Σαραντάπηχο, Περιθώρι, Ταρσό, Ζαρούχλα και Αγία Βαρβάρα.

 

10. ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ ΛΑΔΩΝΑ

Οι πηγές του ποταμού βρίσκονται σε υψόμετρο 500 μέτρων στην τοποθεσία Χελωνοσπηλιά, κοντά στα χωριά Παγκράτι και Λυκούρια στα νοτιοδυτικά του Χελμού. Εκεί, μετά από ένα τυροκομιό, θα δούμε τα εντυπωσιακά σε όγκο νερά που αναβλύζουν μέσα από την γή σχηματίζοντας τον Λάδωνα.

Ο Λάδωνας αποτελεί τον μεγαλύτερο παραπόταμο του Αλφειού, τον οποίο συναντάει μετά από 75 χλμ. πορείας. Ο ποταμός αναφέρεται από τον Παυσανία ο οποίος ταξιδεύοντας στα μέρη μας (περίπου το 174 μ.Χ.) έγραψε στα «Αχαϊκά» του «Κάλλους γαρ μεν ένεκα ουδενός ποταμού δεύτερος ούτε των βαρβαρικών εστί ούτε Έλληνος» δηλ. «δεν υπάρχει άλλος ποταμός πιο ωραίος ούτε στην Ελλάδα ούτε αλλού».

 

11. ΤΗΛΕΣΚΟΠΙΟ ΑΡΙΣΤΑΡΧΟΣ

Το τηλεσκόπιο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών με το όνομα “ΑΡΙΣΤΑΡΧΟΣ” είναι το μεγαλύτερο τηλεσκόπιο των Βαλκανίων και το δεύτερο μεγαλύτερο της Ηπειρωτικής Ευρώπης, το οποίο βρίσκεται στην κορυφή “Νεραϊδόραχη” του Χελμού σε υψόμετρο 2.340 μ.

Η λειτουργία του τηλεσκοπίου είναι οπτοηλεκτρομηχανική, φιλική με το περιβάλλον. Η εγκατάσταση διάταξης μέτρησης του επιπέδου υπόβαθρου αερίων ρύπων και αερίων φαινομένου θερμοκηπίου, πολύ σημαντικές για την προστασία του περιβάλλοντος. Επίσης παρέχει μετεωρολογικά στοιχεία στο Χιονοδρομικό Κέντρο.

Η εγκατάσταση του τηλεσκοπίου με το όνομα Αρίσταρχος έχει εκπαιδευτικό χαρακτήρα είτε για εκπαίδευση φοιτητών επί τόπου αλλά και μέσω δικτύου, είτε για επιμόρφωση κοινού, όπως σχολεία, πανεπιστήμια, πολιτιστικούς φορείς κλπ., είτε για παροχή επιστημονικών και τεχνολογικών υπηρεσιών υψηλής ποιότητας σε εκπαιδευτικούς και κοινωνικούς φορείς.

 

12. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ (Ν. 996/71)

Ως Διατηρητέα Μνημεία της Φύσης κηρύσσονται εκτάσεις, δημόσιες ή μη, που παρουσιάζουν παλαιοντολογικό, γεωμορφολογικό και ιστορικό ενδιαφέρον, καθώς και συστάδες δένδρων ή δένδρα ή και σπάνια είδη φυτών που έχουν ιδιαίτερη βοτανική, φυτογεωγραφική, αισθητική και ιστορική σημασία. Στις περιοχές αυτές ισχύουν οι ίδιες απαγορεύσεις όπως και στους πυρήνες Εθνικών Δρυμών.

 

Στην περιοχή ευθύνης του Φορέα Διαχείρισης περιλαμβάνονται τα εξής Διατηρητέα Μνημεία της Φύσης:


α/α

Ονομασία

Περιγραφή

ΦΕΚ

Νομός

Έτος Έναρξης

1

Το κλήμα των Καλαβρύτων                                                  

 

Εντυπωσιακό άγριο κλήμα που συμφύεται με ομάδα από πουρνάρια. Αποτελεί αξιόλογο επιστημονικό και αισθητικό μνημείο της φύσης και παράλληλα είναι τουριστικός πόλος έλξης στην περιοχή.

738/Β/1975

Αχαΐας

1976

2

Ο Πλάτανος του Παυσανία στο Αίγιο

Γέρικος πλάτανος με ειδικά μορφολογικά και βοτανικά χαρακτηριστικά καθώς και με ιστορική αξία.

738/Β/1976

Αχαΐας

1976

3

Οι Δώδεκα Βρύσες του Αιγίου

Παλιά πηγή , γνωστή ως οι δώδεκα βρύσες που σήμερα έχει σχεδόν στερέψει. Στην ίδια θέση και στενά συνδεδεμένη με την ιστορία του Πλατάνου του Παυσανία, στο Αίγιο.

738/Β/1976

Αχαΐας

1976

4

Οι Βελανιδιές στην Καλαμιά Αιγίου

Δύο πολύ γέρικες βελανιδιές χαρακτηριστικές της περιοχής και συνδεόμενες με πολλά τοπικά γεγονότα

121/Δ/1980

Αχαΐας

1980

5

Ο Πλάτανος της Αγ. Λαύρας Καλαβρύτων

Ο ιστορικός πλάτανος που συνδέεται στενά με τα γεγονότα της κήρυξης της επανάστασης του 1821. Το δένδρο είναι εντυπωσιακό και για το μέγεθος του (35 μ. ύψος) αλλά και για την γενική εικόνα του.

656/Β/1986

Αχαΐας

1985

 

ypourgeio